Oficjalny blog Jasińska&Partners specjalistyczne artykuły prawnicze

ALIMENTY DLA PEŁNOLETNICH DZIECI

2019-04-26

Prawo rodzinne

Autor: Adwokat Izabela Jasińska

ALIMENTY DLA PEŁNOLETNICH DZIECI

W tym artykule wyjaśnię kiedy alimenty należą się pełnoletnim dzieciom, a kiedy rodzice mogą uchylić się od ich płacenia, oraz kiedy wygasa obowiązek alimentacyjny.

Zgodnie z polskim prawem alimenty przysługują dzieciom od rodziców, dopóki nie będą one w stanie samodzielnie się utrzymać, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. W pierwszej kolejności wyjaśniam, iż będę posługiwać się słowem „dziecko” do osób pełnoletnich, gdyż z prawnego punktu widzenia osobom dorosłym przysługują prawa do alimentów właśnie z uwagi na tą więź rodzinną.

A zatem, koniec obowiązku alimentacyjnego nie jest określony przez konkretne zdarzenie, tj. uzyskanie pełnoletności czy ukończenie studiów. Rodzic nie może uchylić się od alimentów wobec dzieci małoletnich, powinien pomagać dzieciom pełnoletnim aż zdobędą one kwalifikacje zawodowe odpowiednie do swoich możliwości i predyspozycji osobistych,  a także chęci i starań. Wobec pełnoletnich może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego jeśli zaistnieje jeden z przypadków, tj. (i) alimenty połączone są z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica, lub (ii) dziecko nie dokłada starań aby uzyskać możliwość samodzielnego utrzymania się.

Omówmy wpierw drugi przypadek. Obowiązek alimentacyjny istnieje zazwyczaj do ukończenia studiów, lub innej szkoły, która daje uprawnienia do wykonywania konkretnego zawodu. Nie jest to jednak zawsze tak oczywiste. Dlatego poniżej prezentuję najistotniejsze stanowiska sądów w tym zakresie – sytuacje praktyczne:

  • Jeśli dziecko uczy się w szkole lub na uczelni i czas na nią przeznaczony wykorzystuje rzeczywiście na zdobywanie kwalifikacji zawodowych, ma pełne prawo do alimentów. Nie jest to jednak bezwarunkowe. W każdym wypadku należy indywidualnie oceniać, czy pełnoletnie dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie, choćby częściowo.
  • Od studiujących dzieci (tj. które nie uzyskały jeszcze wyuczonego zawodu i które mogą podjąć inne prace dzięki którym mogą choć częściowo się utrzymać), można oczekiwać podjęcia działań, jeśli rodzice znajdują się w trudnych warunkach finansowych.
  • Nie można a priori zakładać, że stacjonarne studiowanie zawsze wyłącza możliwość samodzielnego utrzymania się studenta, przez własną pracę zarobkową. Należy jednak wówczas rozważyć, czy świadczenie alimentacyjne nie stanowią dla rodziców nadmiernego uszczerbku także brać pod uwagę zdolności i pracowitość dziecka, stopień trudności studiów, czas wolny od zajęć, chęć dziecka rozwijania zainteresowań (np. udział w kołach naukowych).
  • Należy badać, czy dziecko wykazuje chęć do nauki i czy ma osobiste zdolności i cechy charakteru umożliwiające rzeczywiste kontynuowanie nauki.
  • Osiągnięcie samodzielności w rozumieniu Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego znaczy „osiągnięcie kwalifikacji zawodowych odpowiadających predyspozycjom i uzdolnieniom”.
  • Przerwanie wypłacania alimentów wcześniej (np. podczas szkoły średniej) nie oznacza, że nie można domagać się alimentów na studiach.
  • Złe wyniki na studiach mogą pociągać za sobą przerwanie obowiązku alimentacyjnego.
  • Nie można zmuszać dziecka do przerwania nauki i podjęcia pracy, jeśli chce się dalej kształcić i ma dobre oceny.

Podjęcie studiów jakiś czas po szkle średniej

  • Co do zasady, do alimentów mają prawo dzieci, które rozpoczęły studia bezpośrednio po szkole średniej, ale:
  • Obowiązek istnieje nadal, jeśli dziecko w pierwszy roku po ukończeniu szkoły średniej podjęło tymczasową pracę w celu uzyskania preferencji w przyjęciu na studia.
  • Nieprzyjęcie na studia kandydata nie oznacza, że obowiązek alimentacyjny wygasa, jeśli w następnych latach został przyjęty.
  • Jeśli dotychczasowe kwalifikacje nie zapewniają dziecku odpowiedniego standardu życia i w związku z tym zamierza ono podnieść kwalifikacje podejmując studia wyższe, praca i pobieranie wynagrodzenia przed, nie zwalania rodziców  z obowiązku  alimentacyjnego.
  • Można oczekiwać od rodzica, aby utrzymywał dorosłe dziecko nie tylko do czasu ukończenia szkoły, ale również przez okres wakacji. Jest to czas odpoczynku po nauce, egzaminach a zarazem czas przygotowania się do dalszej nauki lub pracy zarobkowej

W przypadku podjęcia studia odpłatnych należy zbadać, czy stopa życiowa rodziców pozwala na to.

Trudności w nauce:

  • Zasadą jest, iż alimenty przysługują podczas studiów, pod warunkiem iż predyspozycje osobiste zdolności i cechy charakteru dziecka umożliwiają rzeczywistą nauką i zdobycie dyplomu. Dodatkowo, jeśli dziecko podejmuje działania i starania w tym kierunku. A zatem obowiązek alimentacyjny może wygasnąć, jeśli dziecko nie przykłada się do nauki, powtarza rok, zaniedbuje naukę, czy czas studiów nadmiernie się wydłuża. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż muszą to być sytuacje zawinione.

Dodatkowy kierunek:

  • Zasadą jest, iż nie ma obowiązku alimentacyjnego, jeśli dziecko po ukończeniu jednego kierunku, chce zacząć drugi.
  • Natomiast jeśli podjęło drugi kierunek podczas studiowani pierwszego, należy brać pod uwagę sytuacje materialną rodziców, zdolności dziecka i czy ukończenie pierwszego  kierunku dało możliwość samodzielnego utrzymania się.
  • Alimenty dalej obowiązują, jeśli dziecko podejmuje specjalistyczne szkolenie zawodowe  (np. staż lekarski, aplikacja adwokacja).

Kiedy rodzi może uchylić się od alimentów

  • Rodzic może uchylić się alimentów tylko wobec dzieci pełnoletnich. Jeśli związane jest to z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dziecko nie czyni starań w celu samodzielnego utrzymania się  (zaniedbuje studia, z własnej winy nie zdaje egzaminów). Nie odnosi się to jednak do:
  • dzieci  niepełnosprawnych, i to zarówno fizycznie, jak i psychicznie; niepełnoprawności pierwotnej jak i następczej,
  • jeśli dziecko popadnie w niedostatek (tj. nie własnej winy, tylko gdy jego przyczyną są okoliczności niezależne od woli osoby, która powołuje się na niedostatek).

Zapraszam na warsztat w dniu 18 maja 2019 r., godz. 10 00 - 13 00, podczas którego bardziej szczegółowo wyjaśnię powyższe przypadki. Tematem warsztatu będą najważniejsze informacje praktyczne o alimentach – praktycznie. Kontakt: 507-572-277.

Archiwum

Wybierz datę aby kontynuować