Oficjalny blog Jasińska&Partners specjalistyczne artykuły prawnicze

DROIT DE SUIT - najważniejsze informacje

2019-12-18

Prawo autorskie

Autor: Adwokat Izabela Jasińska

DROIT DE SUIT  - najważniejsze informacje

Ustawa o prawie autorskim stanowi, iż twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia w przypadku odsprzedaży oryginałów utworów plastycznych lub fotograficznych, dokonanej zawodowo (droit de suite). Takie samo prawo mają spadkobiercy artysty (ustawowi oraz testamentowi). „Zawodowa odprzedaż” jest dokonywana przez osoby zawodowo trudniące się handlem dziełami sztuki. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7.08.2018 r. (sygn. akt: I Aca 263/18) w sprawie wszczętej przez spadkobierców Wojciecha Fangora, dom aukcyjny jako pośrednik także jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia z tytułu droit de suite. Domy aukcyjne i galerie nie mają obowiązku informowania artystów o takiej odsprzedaży ich dzieł. Zatem sami artyści powinni na bieżąco śledzić aukcje i wystawy, a wewnętrzne regulaminy nie mogą tego ograniczyć, gdyż  - zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej - jest to prawo niezbywalne i nie można się go zrzec. O tym przekonali się Wilhelm Sasnal oraz Laura Paweli w głośnych sprawach, w których sądy zasądziły na ich rzecz odpowiednie wynagrodzenie, po tym jak domy aukcyjne ich odmówiły.

Oryginalne egzemplarze to:

  • egzemplarze wykonane osobiście przez artystę, oraz
  • kopie uznane za oryginalne egzemplarze, jeśli zostały wykonane osobiście przez artystę lub pod jego nadzorem, w ograniczonej liczbie, podpisane lub w inny sposób oznaczone przez niego.

Instytucja droit de suit pochodzi w prawa francuskiego. Została wprowadzona w roku 1920 r. przy okazji odsprzedaży obrazu Jean Francois Milleta L’Angelus, który obecnie należy do kolekcji Muzeum d’Orsay w Paryżu. Wartość obrazu znacznie wzrosła po wprowadzeniu go do obrotu, a rodzina artysty znajdowała się wówczas w trudnej sytuacji finansowej, podobnie jak wiele innych rodzin artystów. Droit de suit miała zlikwidować te nierówności i zadbać o to, aby artyści oraz ich jego spadkobiercy mieli udział we wzroście wartości dział. Zasadę tą wprowadziło wiele krajów europejskich, została także ujęta w dyrektywie harmonizującej 2001/84/WE.

Polska ustawa o prawie autorskim ustala kwoty, które przysługują artystom z tytułu droit de suit, określając je procentowo, w zależności od ceny sprzedaży utwory (od 5% do 0,25%). Dotyczy to cen w wysokości od równowartości 100 euro, a mianowicie:

1).  5% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale do równowartości 50 000 euro,

2). 3% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale od równowartości 50 000,01 euro do równowartości 200 000 euro,

3). 1% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale od równowartości 200 000,01 euro do równowartości 350 000 euro,

4). 0,5% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale od równowartości 350 000,01 euro do równowartości 500 000 euro,

5). 0,25% części ceny sprzedaży, jeżeli ta część jest zawarta w przedziale przekraczającym równowartość 500 000 euro- jednak nie wyższego niż równowartość 12 500 euro.

W przypadku odsprzedaży rękopisów utworów literackich i muzycznych, obowiązuje stawka 5%. Roszczenie te przedawniają się z upływem 6 lat.

Brak zapłaty w/w wynagrodzenia twórcy z tytułu droit de suit oraz inne naruszania praw autorskich zagrożony jest karą grzywnie, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Co można zrobić, jeśli wynagrodzenie to nie jest wypłacone:

1.     Napisać odpowiednie wezwanie do zapłaty, w którym wskazuje się konsekwencje braku zapłaty,

2.     Wszcząć sprawę przed sądem.

Zapraszamy także do lektory działu prawnego portalu Rynek i Sztuka, prowadzony przez adwokat Izabelę Jasińską.

Zdjęcie: Targi Sztuki Dostępnej listopad 2019, stoisko portalu Rynek i Sztuka.

Archiwum

Wybierz datę aby kontynuować